Semantik Kavram Ağı · Yönlü Çevrimsiz Graf (DAG)
Kur'an Kavram Atlası
Kavramlar tek başına izole kelimeler değildir; zıtlarıyla, öncülleriyle ve sonuçlarıyla birbirini tamamlayan bir ağ oluşturur. Bir kavram seçerek semantik haritasını ve nüzul seyrini inceleyin.
İlim
Kur'an'da bilginin kaynağı olarak Allah'a atfedilir; kalemle öğretme fiili ilahi kerem (cömertlik) ile birlikte ilk vahiyden itibaren merkeze konur (Alak 96:4-5).
Hikmet
Eşyanın ve olayların ardındaki ilahi gayeyi kavrama, hükmü yerli yerine koyma ve bilgiyi doğru eyleme dönüştürme basireti (Bakara 2:269).
Takva
Vikâye (korunma) kökünden türeyen; insanın kendi fıtratını ve ilahi sınırları ihlal etmekten bilinçli bir sorumlulukla sakınması hali (Bakara 2:2).
Sabır
Zorluk anında dağılmama, hakikat üzerinde sebat etme ve ilahi takdire aktif bir dirençle sadık kalma erdemi (Müddessir 74:7, Bakara 2:45).
Rahmet
Varlığı kuşatan, besleyip büyüten ilahi şefkat; er-Rahmân ve er-Rahîm isimleriyle Kur'an'ın her suresinin kapısını açan kurucu ilke (Fâtiha 1:1-3).
Adalet
Kozmik mizanı ve toplumsal hakkaniyeti ayakta tutma; yakınların veya nefsin aleyhine dahi olsa şahitliği hak için yerine getirme emri (Nisâ 4:135, Nahl 16:90).
Zulüm
Bir şeyi ait olduğu yerden koparıp başka yere koyma, haddi aşma ve hakkı karartma; Kur'an'da şirkten kul hakkına uzanan en temel bozulma kavramı (Lokmân 31:13).
Tevekkül
Gerekli tüm iradi çabayı gösterdikten sonra sonucu yalnızca el-Vekîl olan Allah'a ısmarlama ve kalbi korkudan özgürleştirme bilinci (Müzzemmil 73:9).
Şükür
Verilen nimeti sahibinden bilip onu yaratılış amacına uygun şekilde paylaşma ve görünür kılma; nankörlüğün (küfür) tam karşıtı (İbrâhîm 14:7).
İnfak
Nafaka ve tünel (nefak) köküyle ilişkili olarak; servetin belirli ellerde tıkanmasını önleyip ihtiyaç sahiplerine akıtılması (Bakara 2:3).
Furkan
Hak ile bâtılı, doğru ile eğriyi birbirinden net çizgilerle ayırt eden ilahi ölçü ve vicdani ayırt etme melekesi (Enfâl 8:29, Furkân 25:1).
Beyyine
Kendi içinde apaçık olan ve başkasını da aydınlatan kesin kanıt, akli ve vahyi delil (Beyyine 98:1, Hûd 11:17).
İhsan
Hüsn (güzellik) kökünden; yaptığın işi en güzel ve özenli biçimde yapmak, başkasına karşılıksız iyilikte bulunmak ve Allah'ı görür gibi yaşamak (Nahl 16:90).
Mağfiret
Miğfer (koruyucu başlık) ile aynı kökten; kulun hatasını örtüp onu günahın yıkıcı sonuçlarından koruyarak onarma lütfu (Bakara 2:285).
Cehalet
Yalnızca bilgisizlik değil; hakikate karşı kibirli taşkınlık, öfkeye ve önyargıya kapılarak ölçüyü kaybetme durumu (Hucurât 49:6).